Patologiczny hazard, uzależnienie od hazardu 

Aktualności

 

Fenomen hazardu tworzą z jednej strony gry, a z drugiej -  sami hazardziści. Gry towarzyszyły ludziom od wieków. To właśnie rozwój rozrywki wpływał w dużym stopniu na rozwój kultury. Gra rozumiana w tym sensie jest aktywnością samą w sobie, która nie prowadzi do osiągniecia żadnych określonych celów. Jest czynnością posiadającą ustalone granice czasu i przestrzeni, gdzie uczestnicy akceptują obowiązujące reguły.

 

Inaczej sytuacja wygląda jesli chodzi o gry hazardowe. Rządza wygranej, marzenie o szybkim bogactwie, oraz występujące ryzyko są powodem dużej atrakcyjności uczestniczenia w tego typu rozrywkach.

Powody dla których ludzie zaczynają uprawiać hazard są różne. Od banalnych jak poszukiwanie nowych wrażeń, czy zmierzenie się z wyzwaniem po chęć bogactwa.

Hazard postrzegany jest jako krótka szybka i przyjemna droga do wzbogacenia się. Utożsamiany z pewnego rodzaju lokatą w przyszłość. Oczekiwanie na wygraną, która musi nastąpić. Co ciekawe wygrane pieniądze postrzegane są przez graczy jako kwoty o dużo niższej wartości, niż te zarobione z tytułu np. pracy zarobkowej.

Umysł gracza, a dokładniej jego pamięć działa selektywnie – zapamiętuje tylko sytuacje związane z wygraną – pomijając porażki, które niejednokrotnie pojawiają się częściej. Powoduje to, że osoba uprawiająca hazard nie jest w stanie realnie ocenić strat, które poniosła z tytułu grania.

Innym czynnikiem powodującym rozwój uzależnienia jest doświadczane przyjemności, która wiąże się z ryzykiem.  Napięcie, które wynika z podejmowania ryzyka powoduje podobne zmiany w naszym układzie neurofizjologicznym jak te występujące po zażyciu narkotyków. Kolejnym elementem jest możliwość swobodnego wyrażania emocji podczas grania. Pamiętajmy, że w dzisiejszych czasach jest niewiele okazji do swobodnej ekspresji emocji. W miejscach przeznaczonych do gry wyrażanie emocji jest nawet waloryzowane!

Nie zapominajmy, że przede wszystkim hazard to też sposób na spędzanie wolnego czasu. Stanowi pewnego rodzaju sposób ucieczki przed codziennymi problemami, podobnie jak alkohol. Jednak jak pokazują badania to kobiety częściej niż mężczyźni traktują hazard jako rodzaj ucieczki. Mężczyźni częściej grają w celach „zarobkowych”,  aby osiągnąć sukces lub chociaż jego namiastkę.

Behawioryzm tłumaczy zaangażowanie w hazard jako wynik uwarunkowania instrumentalnego. Oznacza to mniej wiecej, że jeśli wystąpi jakieś działanie, które zostanie nagrodzone (bodziec wzmacniający) to prawdopodobieństwo ponownego wystąpienia takich działań wzrośnie, nawet jeśli nagroda nie bedzie występować regularnie. Paradoksalnie – nieregularne stosowanie nagród (wzmocnień) jest bardziej skuteczne, co w praktyce oznacza, że jeśli chcemy nauczyć kogoś jakiegoś zachowania nie należy nagradzać go za każdym razem za dobrze wykonane zadanie, ale tylko niektóre z jego zachowań, które wykonał poprawnie.  Działanie tego mechanizmu możemy łatwo zaobserwować np. w przypadku gier losowych takich jak np. ruletki czy lotka gdzie gracz wygrywa co jakiś czas.

Do gier losowych zaliczamy wszystkie gry, które dają możliwość uzyskania wygranej, gdzie wygrana nie jest zależna od umiejętności gracza, a od przypadku oraz szczegółowych reguł. Mam tutaj na myśli: gry liczbowe, loterie pieniężne wideoloterie, grę telebingo, loterie fantowe, gry w karty: poker, black jack, baccarat, gry w kości, grę bingo, a nawet zakłady wzajemnie (totalizatory i bukmacherstwo).

Loterie a w szczególności gry liczbowe dają złudne zjawisko iluzji kontroli. Pacjenci zgłaszający się na terapię z relacjonują posiadanie określonego zestawu liczb.  Jak wiadomo w maszynach losujących każdy numer może zostać wylosowany z takim samym prawdopodobieństwem, jednak często gracze stosują systemy oparte na analizie wcześniejszych wyników, które z punktu widzenia rachunku prawdopodobieństwa takie systemy są bezwartościowe. Często jednak ważną rolę odgrywają nasze ulubione liczby takie jak np. data urodzenia czy data ślubu, co jednak nie zwiększa naszej szansy na wygraną.

 

 

Kiedy osoba powinna zgłosić się po pomoc?

Na pewno wtedy kiedy osoba grająca w hazardowe zwiększa ilość czasu i pieniędzy przeznaczanych na granie, by osiągnąć ten sam poziom satysfakcji, również wtedy kiedy najbliżsi zauważają wzmożony niepokój oraz irytację u osoby, która ogranicza lub próbuje ograniczać uprawianie hazardu. Niepokojące są również „małe kłamstwa” w stosunku do najbliższych mające na celu ukrycie rozmiarów tej aktywności. Pożyczanie pieniędzy na grę czy też „odgrywanie się” czyli próby odzyskiwania utraconych pieniędzy.

 

 

Mellibruda, J. (1996). Ludzie z problemami alkoholowymi. Warszawa: CRS.

Niewiadomska, I., Brzezińska, M., Lelonek, B. (2005). Hazard. Lublin: Wydawnictwo KUL.